یازده و ده دقیقه
سالن بزرگی بود با آدم‌های زیادی نشسته روی ردیف ردیف صندلی‌های به هم چسبیده‌ی فلزی. چند نفری هم گوشه کنار ایستاده بودند یا قدم می‌زدند. گاهی صدای سرفه‌ای، عطسه‌ای، یا خش و خش جابجا شدن کسی که پشت و کمرش از نشستن طولانی خشک شده بود مثل افتادن قطره‌ای در آبِ ساکنِ یک برکه‌ی به خواب رفته، خطی بر سکوت فضا می‌انداخت.
نیم ساعت، بیست دقیقه‌ای یک بار، خانمی درشت اندام با تق و تق پاشنه‌ی کفش‌هاش می‌آمد، نگاهی به منتظران می‌انداخت و نامی را صدا می‌زد. لطافتی عشوه‌گر در رفتار و صداش بود که با مچ درشت پاها و شانه‌های ستبرش جور در نمی‌آمد. «آقای کریمی، تشریف بیارین عزیزم.» درخت تنومندی بود که سعی داشت با موسیقیِ نسیمِ بهار شاخه‌هایش را برقصاند. شاخه‌ها اما کلفت و زمخت، تنها کمی تکان می‌خوردند و پرنده‌های کوچک را پر می‌دادند. هربار که می‌آمد، یک تخته‌ی زیردستی را به سینه می‌فشرد و بعد از روی آن کسی را فرا می‌خواند «خانوم رضایی، عزیزم شما بیا. همراه ندارن خانوم رضایی؟ آها شمایین؟ کمکش کن عزیزم. پاشو قربونت پاشو سریع. بیا. بیا.» و بعد خرامان می‌چرخید و با «آقای کریمی» یا «خانوم رضایی» یا «محسن کوچولو» یا «نسترن جان» که صدایشان کرده بود پشت دری در انتهای سالن ناپدید می‌شد و باز سکوت از دیوار سالن تا سقف بالا می‌رفت و همه جا را فرا می‌گرفت.
مرد با تماشای آدم‌ها و گوشه کنار هالِ انتظار سعی داشت به خاطر بیاورد که آنجا کجاست. چرا آنجا نشسته است؟ نمی‌دانست او و دیگران منتظر چه هستند و قرار است نوبت‌اش که شد به دنبال صدای کفش‌هایی که از تحمل وزن بانوی طناز خسته بودند، به کجا برود. ساعت بزرگ روی دیوار را نگاه کرد، یازده و ده دقیقه بود. «کار نمی‌کنه، خوابیده» مرد جوانی، چهار صندلی آن طرف‌تر این را گفت و لبخند زد. بعد نگاهش را آرام و سر صبر تا پاهای او لغزاند «هستیم حالا حالاها در خدمت‌تون.» چیزی در لبخند و نگاه جوان نا آرامش میکرد. مثل گربه‌ای که رطوبت لزجی را با لیسیدن‌های مدام می‌خواهد از تن‌اش پاک کند، دلش می‌خواست رد نگاه جوانک را از تن بشوید. در سالن اما تقریبا جای دیگری برای نشستن نبود و جابجایی از میان آن جمعیت و رسیدن به یکی از چند صندلی خالی به زحمت‌اش نمی‌ارزید. یاد گلبهار افتاد که یک بار در جمع دوستان‌شان گفته بود جمشید اصلا وقتی که باید حتما کاری بکند، همان وقت از اساس هیچ کار نمی‌کند.
تق تق تق «آقای کمرپیشه، آقای کمرپیشه» خنده‌ی پر کرشمه‌ای تنه‌ی درخت تنومند را لرزاند «آخی عزیزم. چقدر فامیل‌تون با نمکه. بیایین دنبال من آقای کمرپیشه جان. بیایین عزیزم» تق تق تق.
به زنی که آن طرف‌تر فرزندش را شیر می‌داد نگاه کرد. زن پرِ شال‌اش را طوری گرفته بود که پستان درشت بیرون افتاده از پیراهن‌اش در دید نباشد. به جمشید نگاهی کرد و لبخند زد و سری از روی خستگی و کلافگی برای‌اش تکان داد. اصراری نداشت تا چشمان مرد از حریم غذاخوری کودکش دور بماند ولی او سریع چشم گرداند و باز به ساعت نگاه کرد. یازده و ده دقیقه. زیر ساعت، ترکی بر دیوار بود که تا زمین می‌رسید. از آن فاصله درست پیدا نبود اما انگار مورچه‌هایی را می‌دید که اطراف ترکِ دیوار راه می‌روند. هنوز یادش نمی‌آمد چرا آنجاست. نمی‌دانست چرا منتظر است. مثل کودکی در اتاق انتظار دندان پزشک بود که از شنیدن صدای چرخ شدن دندان و سوراخ شدن استخوان به خود می‌لرزد.
روی صندلی پشت سرش زن جوانی نشسته بود. باید از یک نفر می‌پرسید اینجا چه خبر است. زن سرش در کتابی بود که او نامش را نمی‌دید. اما اهمیتی هم نداشت. همین که به او بگوید اینجا کجاست کافی بود. «ببخشید خانوم»
صدایش در سکوت برکه‌ی به خواب رفته پیچید. رعد و برق پیش از رگباری بهاری در و دیوار سالن را تکان داد و انعکاس صدایی که نمی‌شناخت بازگشت و مثل سیلی محکمی به صورتش، به تن‌اش، به جانش کوبیده شد. انگار از ساختمانی ده طبقه پرت شده باشد، صدای برخورد آسفالت خیابان را با استخوان‌هاش شنید. انعکاس صدا در گوش‌هاش کر کننده بود. حس میکرد در غاری گرفتار است و هزار خفاشِ سیاهِ مرطوب و لزج، گردِ سرش جیغ می‌زنند و پرواز می‌کنند. از جا پرید. این صدای او نبود. صدای زنی بود که به کتابخوان جوان پشت سرش گفته بود «ببخشید خانوم».
باید از آنجا بیرون می‌رفت. باید از غار خارج می‌شد. چشم‌هاش به دنبال وسایلش چرخید و پاهایش را دید. دست‌هایش را. لباس تن‌اش را. کفش‌های زنانه‌ی سبز بی پاشنه را دید. دست‌های زنی را دید که ناخن هایش کوتاه اما مرتب بودند. پیراهنی به تن داشت که تا پایین‌تر از کمرش روی شلوار جین راسته‌ی آبیِ سیر، سینه‌های زنی را پوشانده بود. از جا جسته و هراسان به اطراف و به خودش نگاه میکرد. سعی کرد از میان آدم‌ها و صندلی‌های فلزی فرار کند، باید دری، پنجره‌ای، چیزی پیدا میکرد. جایی برای خروج غیر از آن درِ انتهای سالن. آنجا معلوم نبود چه خبر است. پشت آن در هیولایی با صدایی ظریف در انتظارش بود تا شاید او را ببلعد، قربانی‌اش کند برای خدایان باستانی و خونش را جاری کند تا از لابلای سنگ‌های خیس به چشمه‌ی ته غار بریزد و مردم شهر آن را بنوشند. نه، سراغ آن درِ آخر سالن نباید می‌رفت. باید راه دیگری پیدا میکرد.
آدم‌های نشسته و منتظر را می‌دید که هیچ کدام صورت نداشتند. انگار با خمیر سفید و براقی تخم بزرگ پرنده‌ای درست کرده بودند و روی تنِ تمام‌شان گذاشته بودند. فقط مرد جوان صورت داشت، که صورت هم نبود، یک لبخندِ کریه بزر گ روی تن‌اش بود. یک پستان بزرگ هم از یک تخم مرغ بزرگ سفید دیگر آویزان بود و بچه‌ای آن را می‌مکید که دهان نداشت، یک بیضی کوچک سفید براقی، داشت پستان را می‌مکید.
صدایش که صدای او نبود، صدای زنی که نمی شناخت، مدام تکرار می‌شد «ببخشید خانوم» سالن دیگر ساکت نبود. برکه بیدار شده بود. ساعت بیدار شده بود بلند بلند تیک تاک میکرد و مدام یازده و ده دقیقه بود. تخم مرغ‌های بزرگ سفید و خیس، به او نگاه می‌کردند. نگاه‌شان مثل مایع لزج و سمجی بر تن‌اش می‌چسبید و پاک نمی‌شد. صدای تیک تاک ساعت با صدای جفت‌گیری گربه‌ها که از بیرون می‌آمد درهم آمیخته شده بود. پس بیرون هنوز هست. راهی به آن باید باشد. جایی هنوز هست که بشود رفت و از این کابوس رها شد.
حتما خواب بود. در کابوسی گیر افتاده بود که باید از آن بیدار می‌شد.
«آخه جمشید جانِ من، این یعنی چی که آدم یا نخوابه، یا بخوابه فقط کابوس ببینه؟» کاش گلبهار کنارش خوابیده باشد. کاش بیدارش کند. کاش بفهمد او در غاری با هزار خفاش و صد تخم مرغ سفید بزرگ بر تن‌هایی آدم نما گیر افتاده است.
چشم‌هایش را محکم بست. امیدوار بود وقتی بازشان می‌کند دیگر خواب نباشد. اما چشم که گشود هنوز توی همان سالن انتظار بود و هرلحظه ممکن بود هیولای لوند بیاید و بگوید «جمشید خان، آقای جمشید رهگذر، دنبال من بیایین عزیزم.» باید تا قبل از آمدن زن فرار میکرد. پنجره‌های سالن خیلی بالا بودند. تقریبا نزدیک سقف. اما یک درِ شیشه‌ای هم بود در دیوارِ روبروی ساعت، که شاید از آن می‌شد بیرون رفت. حالا که بیدار نمی‌شد دست کم باید از آن اتاق وحشت بیرون می‌زد. از لابلای تخم مرغ‌ها و تنها خودش را به در رساند. شیشه‌ها با برچسبی سیاه و براق پوشیده شده بود. تصویر خودش را در آن دید. تصویر خودش که نه. تصویر زنی را دید با موهایی آشفته و چشم‌های گنجشکی که از پنجره‌ی بازی تو آمده باشد و حالا راه برگشتن را گم کرده. سعی کرد در را باز کند. «جون بابا، بودی حالا. چه عجله‌ای؟» لبخند متعفن داشت به او نزدیک می‌شد. گلبهار چرا بیدارش نمی‌کرد؟
تق تق تق تق ... «آقای رهگذر، چی شده عزیزم؟ خوبین؟ چرا نمی‌شینین؟» سایه‌ی درخت تنومند بر او افتاد و همه جا داشت تاریک می‌شد. سر بالا کرد و تکان خوردن شاخه‌های درشت را دید. سینه‌هایی درشت اما هنوز لطیف که از اطرافِ تخته‌ی زیردستی که می فشردشان بیرون زده بودند. شاخه‌ها داشتند دورش حلقه می‌زدند. «این در که باز نمی‌شه عزیزم. بشینین آروم باشین میام صداتون می‌کنم.»
نباید می‌نشست. نباید با صدای عشوه‌گر هیولا خام می‌شد. یکی از تخم مرغ‌های بزرگِ سفید و خیس را در دست گرفت و به شیشه‌ی در کوبید. از تخم مرغ صدایی شبیه جیغ دایناسوری آمد. پوسته‌ی سفیدش شکست و زرده‌اش لزج و چسبنده روی دست‌هاش ریخت. لباس و کفش‌هاش و کف زمین چسبناک و خیس شده بود.
هرچقدر او فیلم‌های تخیلی دوست نداشت، گلبهار عاشق دایناسورها و داستان‌های آخر زمانی و ماجراهای بیگانگان سیاره‌های دیگر بود. در تاریکیِ خانه کنار هم روی کاناپه می‌نشستند و کاسه و پیاله‌های پاپ کورن و بادام زمینی و پسته خالی می‌شد و لیوان‌ها خالی و پر می‌شد و او همین که شانه‌اش به شانه‌ی بهار چسبیده باشد، دیگر با کسی در این دنیا کار نداشت. همین که صدای هیجان او را بشنود لبخند شادمانیِ تمام عمر بر لب‌هاش می‌نشست «ای وای ... دیدی؟ این خاک بر سر از اولش ازونا بود تازه الان قیافه‌ش عوض شد.» و می‌گفت آره دیدی؟ و کیف میکرد از ذوق کودکانه‌ی گل‌اش، بهارش.
دایناسور کم کم دست از جیغ کشیدن برداشت، صدایش ناله‌ای شد و بر زمین افتاد. حالا همه از او دور شده بودند. خفاش‌ها هم رفتند و در سیاهی ته غار پنهان شدند. پستانِ بزرگ، آویزان مانده بود و حجم کوچکِ سفیدِ براق دیگر آن را نمی‌مکید و با دهانی که نداشت گریه میکرد. هیولای لوند، گوشه‌ی سالن زیر ساعت بالای ترکِ دیوار از حال رفت و مورچه‌ها از زیردستی و سینه‌های بزرگ و مچ پاهای درشت‌اش بالا می‌رفتند. ساعت یازده و ده دقیقه بود.
امیدی نبود که هیچکدام از این تخم مرغ‌های بزرگ سفید قدرت شکستن شیشه‌ی در را داشته باشند. یکی از صندلی‌های تکِ کنار دیوار را برداشت و آنقدر به شیشه کوبید تا برچسب سیاه براق کنده شد، شیشه شکست، و او از میان تکه‌های تیز و برّان شیشه خود را به بالکنِ پشت در رساند. بازوهای زنی که جمشید نبود، ساق پاهاش، کنار سینه‌هاش، بالای ابروی چپ‌اش، و قوزک پاش با تیزی شیشه‌ها بریده بود و خون از تن‌اش بر زمین جاری بود و حتما از لابلای موزاییک‌های بالکن می‌رفت تا بریزد در چشمه‌ی ته غار تا مردم شهر آن را بنوشند.
گلبهار حتما دیگر نبود که بیدارش کند. لابد وقتی او به خواب رفته بود ترکش کرده و به جایی دور پیش کسی که زندگی اش پر از کابوس و بی‌خوابی نباشد پناه برده بود. آن پیراهنِ نارنجی‌اش را هم با خود برده بود و دیگر مثل گربه‌ای ملوس در آغوشش نمی‌خوابید و سرش را به سینه‌اش تکیه نمی‌داد. شاید همان روز که جمشید تمام تخم مرغ‌های توی یخچال را یکی یکی به دیوار کوبید و شکست و زرده‌ها و سفیده‌ها خیس و لزج بر زمین ماسید، تصمیم گرفته بود ترکش کند.
باید خودش بیدار می‌شد. باید از این مهلکه‌ی کابوس خودش را نجات می‌داد. برگشت و به سفیدهای بی‌صورت نگاه کرد. از پستان بزرگ، جوی شیری روان شده بود و لبخند در آن آب تنی میکرد. مورچه‌ها از کنار چشم‌های لوندِ درشت هیکل وارد مغزش می‌شدند و در گوش و چشم‌خانه و حلق‌اش تخم می‌گذاشتند. «عزیزم تو دماغم نه دیگه. برین تو سینوس‌هام اونجا جا زیاده. آره قربونت» هیولا دسته‌ی مورچه‌ها را راهنمایی میکرد و صندلی‌های فلزی بهم چسبیده، ردیف ردیف خالی شده بودند.
باید بیدار می‌شد.
ساعت یازده و ده دقیقه بود که از بالکن پایین پرید.
در خیابان کارون شمالی، نبش آل بویه، رهگذارن صدای برخورد مردی را بر آسفالت خیابان شنیدند که از بالکن طبقه‌ی دهم یک ساختمان پایین پریده بود. استخوان‌های سینه و دست و پا و جمجمه و دندان‌های مرد شکست و صدای شکستن‌اش مثل سنگی که در برکه‌ای به خواب رفته بیفتد، خطی بر سکوت زندگی روزمره‌ی عابرین انداخت که تا همیشه در خاطرشان بماند. قرمزی خون و سفیدی تکه‌های مغز جمشید به نقاشی آبستره‌ای بر کف خیابان می‌ماند که صدها تماشاگرِ بهت‌زده انگار در موزه‌ای در بریتانیا یا یک گالری در جنوب فرانسه، آن را به تماشا ایستاده بودند.
باریکه‌ای از خون، آرام آرام از میان خلل و فرج آسفالت راه گرفته بود و قطره قطره به جوی آب کنار خیابان می‌ریخت.
آن طرف‌تر گربه‌ای درشت و نارنجی از آبِ جوی می‌نوشید و چند دقیقه‌ای یکبار با لوندی و عشوه میوی کشداری میکرد، معلوم نبود برای گربه‌ای دیگر مرنو می‌کشد یا برای رهگذران. از جایی که مردم به تماشا ایستاده بودند خوب نمی‌شد دید اما صفی از مورچه‌هایی سیاه و براق از ترکِ بلوکِ بتنیِ کنار جوی آب به سمت تکه‌های مغز مرد راهی شده بودند.
بهار بود و صد چشم به تماشا و گلبهار نبود و جمشید رهگذر، در قاب یک نقاشی آبستره بر کف خیابان کارون، برای اولین بار، آرام و بی کابوس به خواب رفت.