share

علی‌اشرف درویشیان

نویسنده

قصه‌گفتن را از مادربزرگش به ارث برده بود و خودش را ادامه‌دهنده‌ی راه صمد بهرنگی می‌دانست. به‌صراحت می‌گفت که نویسنده‌ای متعهد است. که در این جامعه و در این روزگار نویسنده چاره‌ای ندارد جز این‌که متعهد باشد؛ که رسالتی برای خود بیافریند و مسئولیتش را بپذیرد. و خودش همه‌ی این‌ها بود. نویسنده‌ای خستگی‌ناپذیر که از اعتراض دست نمی‌کشید و ادبیات را همواره برای مردم می‌خواست. داستان‌هایش را به گونه‌ای می‌نوشت که همه بتوانند بخوانند و بفهمند. هرگز دربند تایید و تحسین منتقدان و مخاطبان خاص نبود. پس عجیب نیست که حالا نه با تکنیک‌ها و ساختار داستان‌هایش، بلکه با انسان‌گرایی و معنای اجتماعی‌ آن‌ها به‌خاطر می‌آید. نویسنده‌ای که همواره به دنبال گفت‌وگو با جامعه بود. می‌خواست ادبیاتی بیافریند که در خدمت مردم باشد. ادبیاتی معترض به نابرابری های جامعه. و تردیدی نداشت که هنر و ادبیات در ذات خود همیشه معترض است...
هجده-‌نوزده ساله بود که بار خانواده افتاد روی دوشش. بعد به روستایی محروم در گیلان‌غرب رفت تا به بچه‌ها درس بدهد.  همان‌جا بود که بی‌عدالتی‌ها را بیشتر به چشم دید و طاقت نیاورد. به مبارزه‌ی سیاسی رو کرد و در دهه‌ی پنجاه به زندان افتاد. اولین داستانش را همان‌جا پشت میله‌ها نوشت. داستانی که هرگز رنگ چاپ به خود ندید. وقتی که آزاد شد دیگر می‌دانست که چه می‌خواهد. باید می‌نوشت. در حد فاصل 7 سال سه‌بار به زندان افتاد، اما از نوشتن دست نکشید. با پیروزی انقلاب اگرچه از زندان پهلوی آزاد شد، اما قرار بود در نظام بعدی هم نویسنده‌ای مغضوب باشد. یکی از چهره‌های اصلی مبارزه با سانسور که بارها از انتشار نوشته‌هایش محروم ماند.
درون مایه‌ی اصلی داستان‌های درویشیان همان فقر و عوارض آن بود که از کودکی با همه‌ی وجود آن را زیسته بود. یک راوی واقع گرا و سوسیالیست که در نشان دادن سیاهی‌های دنیا ذره‌ای تردید به خود راه نمی‌داد. توجه به جامعه، قشر‌های مستضعف و  کودکان پابرهنه را رسالتی برای خود و هنرش می‌دید. محمود دولت‌آبادی جایی درباره‌اش گفته است: «علی اشرف می‌خواست ادامه‌ی صمد بهرنگی باشد و این گونه نویسندگان از «هنر» مراد خاصی دارند، معتقدند هنر می‌بایست جای چیزی را عوض کند و طوری هم عوض کند که آن تغییر دیده شود.» از او علاوه بر داستان‌ها و رمان هایش، آثاری در زمینه‌ی نقد و همچنین پژوهش برجای مانده که برخی از آن‌ها به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، روسی، کردی، آلمانی، ترکی، ارمنـی و نـروژی نیز ترجمه شده است.